- گروه : اقتصادی
- شماره : 13553
وقتی بی‌آبی بر شالیزارها سایه می‌اندازد؛
تابستان داغ کشاورزی در سایه سدهای کم‌جان لرستان
با آغاز فصل گرما، دغدغه آب دوباره بر دشت‌های لرستان سایه انداخته است؛ جایی که تداوم کشت‌های پرمصرف در کنار افت ذخایر سدها، آینده معیشت کشاورزان استان را با ابهامی جدی روبه‌رو می‌کند.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «سفیرافلاک»، با فرارسیدن تابستان، لرستان هر ساله وارد فصل تازه‌ای از نگرانی و امید می‌شود؛ فصلی که در آن زمین‌های تشنه، نگاه کشاورزان و ذخایر سدها هم‌زمان در کانون توجه قرار می‌گیرند.
در استانی که کشاورزی یکی از ستون‌های اصلی معیشت مردم به شمار می‌رود، هر تصمیم درباره آب، مستقیم بر سرنوشت صدها خانواده اثر می‌گذارد. این روزها در دشت‌های مختلف استان، از سیلاخور و مروک گرفته تا بیرانشهر و خرم‌آباد، هم‌زمان با نشاکاری‌های تازه، دغدغه تداوم آبیاری نیز بر دل کشاورزان سایه انداخته است.
کشاورزانی میان امید و اضطراب
بسیاری از کشاورزان لرستانی که با امید به رونق اقتصادی، زمین اجاره کرده و به کشت محصولات آبی روی آورده‌اند، اکنون با نگرانی روزهای تابستان را دنبال می‌کنند. یکی از زارعان که چند قطعه زمین را برای کشت برنج اجاره کرده است، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری سفیرافلاک می‌گوید: سال گذشته به دلیل خشکسالی و کم‌آبی، متحمل ضرر سنگینی شدم. امسال با اینکه می‌دانستم ریسک کار بالاست، باز هم زمین اجاره کردم چون مهارتی جز کشاورزی ندارم. تمام هزینه‌های اولیه را انجام داده‌ام، اما هر لحظه نگرانم که با افت تراز آب سدها، آبیاری زمین‌هایم متوقف شود. اگر آب نرسد، نه‌فقط محصول، بلکه تمام سرمایه‌ام از بین می‌رود.
کشاورز دیگری که از نتیجه خوب کشت دیم در بهار امسال رضایت دارد، با نگاهی نگران‌تر از آینده تابستان سخن می‌گوید و می‌افزاید: برداشت گندم و نخود امسال خوب بود و نفس تازه‌ای به ما داد، اما این سود اگر برای جبران خسارت محصولات آبی از بین برود، باز هم چیزی در دستمان نمی‌ماند. ما کشاورزها بیشتر از هر چیز به برنامه‌ریزی دقیق نیاز داریم. وقتی آب کم است، باید از قبل معلوم باشد که چه کسی می‌تواند کشت کند و چه کسی نمی‌تواند.
در همین حال، یکی از کشاورزان باسابقه منطقه نیز با تأکید بر ضرورت مشارکت واقعی مردم در مدیریت آب می‌گوید: ما از کم‌آبی گلایه نداریم؛ واقعیت را می‌فهمیم. اما مشکل اینجاست که گاهی تصمیم‌ها دیر گرفته می‌شود یا اطلاع‌رسانی شفاف نیست. اگر از ابتدا بدانیم چه مقدار آب در اختیار است، خودمان هم به سمت کشت کم‌مصرف‌تر می‌رویم. کشاورز وقتی احساس کند دیده می‌شود، بهتر از هر بخشنامه‌ای همراهی می‌کند.
مدیریت آب تابع واقعیت مخازن
در پاسخ به این دغدغه‌ها و باهدف تشریح سیاست‌های حاکم بر منابع آبی استان، علیرضا کاکاوند، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، در گفتگو با خبرنگار سفیرافلاک به وضعیت موجود اشاره می‌کند و می‌گوید: صیانت از پایداری مخازن سدها، اولویت نخست مدیریت آب استان است و سیاست ما در قبال کشت‌های آب‌بر، بر پایه «محدودیت هوشمند» تنظیم شده است.
وی با تأکید بر اینکه تصمیم‌ها بر اساس شرایط واقعی مخازن و مصوبات شورای حفاظت از منابع آب استان اتخاذ می‌شود، ادامه می‌دهد: وضعیت ذخایر در همه سدها یکسان نیست. برای مثال، سد ایوشان باتوجه‌به بارش‌های خوب سال آبی جاری، وضعیت مطلوب‌تری دارد. اما سد مروک به‌عنوان بزرگ‌ترین سد در حال بهره‌برداری استان، شرایط نگران‌کننده‌ای دارد و ذخیره آن تنها پاسخگوی اراضی محدودی، عمدتاً در بخش باغات، خواهد بود. در برخی حوضه‌ها مانند خان‌آباد و حوضیان نیز میزان ورودی آب برای پاسخگویی به همه نیازهای پایین‌دست کافی نیست.
کاکاوند همچنین به سیاست‌های حمایتی و کنترلی شرکت آب منطقه‌ای اشاره کرده و تصریح می‌کند: برای کشاورزانی که الگوی کشت خود را با منابع آب موجود تطبیق دهند، تخفیفاتی در نظر گرفته می‌شود. در مقابل، برای صیانت از حقابه پائین‌دست، با اخذ دستورات قضایی نسبت به جمع‌آوری موتورپمپ‌های غیرمجاز اقدام می‌کنیم. راهکار پایدار ما برای عدالت در توزیع آب، تشکیل تعاونی‌های آب‌بران در روستاهاست تا مدیریت زمان‌بندی دریچه‌ها به خود مردم سپرده شود.
عبور از بحران با الگوی تازه
آنچه از سخنان مسئولان و دغدغه‌های کشاورزان برمی‌آید، نشان‌دهنده یک گذار ناگزیر در کشاورزی لرستان است؛ گذاری از کشت‌های پرمصرف و تصمیم‌های فردی به سمت مدیریت مبتنی بر واقعیت منابع آبی و مشارکت ذی‌نفعان. دیگر نمی‌توان با الگوهای سنتی و بدون توجه به تراز واقعی سدها، به سراغ محصولات آب‌بر رفت و انتظار داشت که همه چیز بی‌دردسر پیش برود.
اگرچه اقداماتی مانند نصب کنتورهای حجمی در سدهایی نظیر ایوشان و خان‌آباد آغاز شده، اما کارشناسان می‌گویند حل این بحران فقط با ابزارهای کنترلی ممکن نیست. نخست، جهاد کشاورزی باید به طور عملی الگوهای کشت جایگزین را معرفی کند؛ الگوهایی که هم با اقلیم استان سازگار باشند و هم درآمد کشاورز را به خطر نیندازند. دوم، تعاونی‌های آب‌بران باید از حالت اسمی خارج شده و به نهادی واقعی برای مشارکت مردم در تصمیم‌گیری و توزیع آب تبدیل شوند.
در نهایت، تابستان لرستان فقط فصل گرما نیست؛ فصل آزمون مدیریت، صبر و همدلی است. اگر آب باتدبیر تقسیم شود و کشاورز هم در تصمیم‌سازی‌ها سهم داشته باشد، شاید بتوان از دل همین محدودیت‌ها، راهی برای دوام کشاورزی استان پیدا کرد.
انتهای خبر/
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
شما همچنین ممکن است دوست داشته باشید
مدیریت مصرف آب، تنها راه عبور از تابستان داغ کشاورزی لرستان است
بی‌آبی فقط یک بحران طبیعی نیست؛ آزمونی برای مدیریت منابع آب است که تاکنون توسط متولیان نادیده گرفته شده
امیدواریم این پیگیری ها منتج به نتیجه بشه
سلام از توجه شما به مشکلات کشاورزان سپاسگزارم، امیدوارم مسئولان استان با در نظر گرفتن شرایط آبی، تصمیماتی بگیرن که هم به نفع کشاورز باشه و هم باعث مدیریت و کنترل آب در استان بشه
لرستان جزو استان‌هایی نیست که بشه کشت برنج انجام داد بعضی از کشاورزان مون براشون سود داره دارن انجام میدن میتونن کشت زعفرون انجام بدن که پر سود تره ...
درسته بارندگی‌ها خوب بوده ولی نباید کشت‌های آب‌دوست زیاد بشه. بهتره جهاد کشاورزی، کشاورزان را به سمت کشت‌های جایگزین هدایت کنه که هم بهره‌وری بالا داره و هم صرفه‌جویی
کاش آموزش لازم رو برای کشاورزان بزارن که انقدر سمت برنج کاری نرن ... کشت‌های پرسودتر و بهتری هم هست که بشه انجام داد
بیچاره کشاورزها
به امید تعیین حق آبه لرستان و رونق کشاورزی
کشاورزان باید در سهم بندی آب دخیل باشند و نظر آنها لحاظ شود
لطفا در مورد حق آبه لرستان هم بنویسید
کشت جایگزین بهترین راهکار برای مقابله با این چالش هست
بنظرم میشه از کشت های جایگزینی که درآمدشم بیشتر باشه استفاده کرد و خود جهاد کشاورزی این کشت ها رو معرفی کنه چون واقعا ممکنه بعضی از کشاورزا ندونن.
کاش قبل از اینکه زمینا تشنه بشن برای مدیریت آب یه فکر اساسی بشه