- گروه : اقتصادی
- شماره : 14469
لباس کارآفرینی بر تَن چوغا؛
روایت جوان الیگودرزی که ۷۰۰ فرصت شغلی ساخت
صادق بهرامی، جوان کارآفرین الیگودرزی با احیای هنر اصیل چوغابافی، تاروپود یک میراث کهن را به رشته‌ای از فرصت‌های شغلی گره‌زده و از دل سنت، مسیری تازه برای اشتغال و رونق اقتصادی خانواده‌ها گشوده است.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «سفیرافلاک»، گاهی یک دغدغه ساده برای زنده نگه‌داشتن نام مادر و بوی اصالت ایل، دستمایه جریانی می‌شود که صدها خانه را روشن و چراغ هویتی رو به خاموشی را شعله‌ور می‌کند.
در روزگاری که الگوهای بیگانه بر تَن‌پوش جوانان سایه انداخته، در گوشه‌ای از استان لرستان و در دل شهرستان الیگودرز، نوای کوبیدن «کرکیت» بر دارهای چغابافی، نغمه زندگی و کارآفرینی می‌نوازد. این گزارش، روایتی است بدون واسطه و صادقانه از زبان صادق بهرامی، جوانی ۳۷ساله که با راه‌اندازی کارگاه «ایده فجر بختیاری»، کمر همت بست تا هم میراث مادر مرحومش از یادها نرود و هم میان ۵۶ شهر زیست‌بوم بختیاری، نام الیگودرز را بر تارک هنر دست‌بافت ایران بنشاند؛ مسیری که از تاروپودهای پستوی خانه آغاز شد و حالا در آستانه افق‌های جهانی است.
یادگار مادر؛ آغاز یک رستاخیز فرهنگی
صادق بهرامی فعال حوزه صنایع‌دستی الیگودرز در گفتگو با خبرنگار سفیرافلاک داستان آغاز این حرکت را به سال‌ها پیش و دامان مادری هنرمند گره می‌زند و می‌گوید: ما کارمان را از سال ۱۳۹۰ کلید زدیم، اما ورود رسمی، جدی و مستقیم‌مان به عرصه کار از سال ۱۳۹۵ رقم خورد.
وی عنوان می‌کند: واقعیت این است که چوغا و چغابافی، فرهنگ دیرین این دیار بود که کم‌کم داشت به دست فراموشی سپرده می‌شد. مادرم مربی و عاشق این هنر بود و بخش زیادی از هنر بافت را روزانه به دیگران آموزش می‌داد.
این کارآفرین الیگودرزی بیان می‌کند: ایده اولیه برای من از همان‌جا شکل گرفت؛ عشقی دیرینه به لباس سنتی و میراث اجدادی‌ام داشتم و دوست نداشتم این فرهنگ لری و بختیاری از میان برود. همین انگیزه شد تا در کنار حفظ اصالت، برای اشتغال بانوان خانه‌دار آستین بالا بزنیم. کارگاه و شرکتی به نام «ایده فجر بختیاری» تأسیس کردیم که هم در حوزه آموزش فعال است و هم تولید و با لطف خدا و پیگیری‌ها توانستیم در میان ۵۶ شهر بختیاری‌نشین کشور، الیگودرز را به‌عنوان شهر ملی چوغای ایران به ثبت برسانیم.
تاروپود دستبافتی با قدمت ۲ هزار سال
وی با تشریح جایگاه نمادین و تاریخی چوغا در زندگی عشایر و مردمان لُر می‌افزاید: چوغا تنه اصلی و بالاپوش مردان بختیاری است؛ جامه‌ای با پیشینه تاریخی نزدیک به ۱۸۰ تا ۲ هزار سال. در میان تمام تَن‌پوش‌های اقوام آریایی، چوغا تنها لباسی به شمار می‌رود که از صفر تا ۱۰۰ آن کاملاً کار دست است و هیچ اثری از ماشین‌آلات در ساختار آن وجود ندارد.
بهرامی ادامه می‌دهد: درگذشته دارهای ایستاده امروز اصلاً مرسوم نبود؛ دارها به‌صورت افقی و با چند میخ‌طویله روی زمین توسط عشایر مستقر می‌شد و کم‌کم به دارهای امروزی تکامل یافت.
وی تصریح می‌کند: مراحل تهیه نخ هم تماماً سنتی و دستی است؛ چیدن پشم گوسفند، حلاجی و آماده‌سازی، تفکیک پشم‌های سپید و سیاه طبیعی، چله‌کشی و در نهایت کوبیدن رج‌ها با ابزاری به نام «کرکیت». خوشبختانه با کارهایی که در این سال‌ها صورت گرفت، امروز چوغا دوباره هویت خودش را در منطقه بازیافته و در تمام آئین‌ها، از سوگواری گرفته تا جشن‌های شادباش، بر تَن مردان دیده می‌شود.
فلسفه خطوط سیاه و سپید و راستی قوم
این کارآفرین الیگودرزی درباره نقوش، معنا و زمان لازم برای آفرینش یک چوغا توضیح می‌دهد: ریشه چوغا به همان قباهای قدیمی برمی‌گردد که به‌مرورزمان کوتاه‌تر شد و نام چوغا گرفت. طرح‌های امروزی آن نیز الهام‌گرفته از معماری و نقوش زیگورات چغازنبیل در خوزستان است.
وی ادامه می‌دهد: در روایت‌ها آمده که خطوط مشکی رو به پائین، نمادی از زشتی و پلیدی است و خطوط سپیدِ روبه‌بالا که غلبه بیشتری دارند، نشانگر پاکی، راستی و درستی است. جالب اینکه لباس بختیاری تقارن و سادگی شگفت‌انگیزی دارد؛ چوغا پشت‌ورو یا پس‌وپیش ندارد.
بهرامی می‌گوید: شلوار دبیت هم همین‌طور است و از همه مهم‌تر، پای‌پوش سنتی ما یعنی گیوه ملکی، لنگه چپ و راست ندارد. این ویژگی‌ها نشانی بارز از سادگی، صداقت و درستی ایل است. درباره زمان بافت هم باید بگویم مادرم یک‌تخته چوغا را نهایت در یک هفته می‌بافت، اما برای افراد آموزش‌دیده، از ۷ روز تا ۱۰ و نهایتاً ۱۵ روز زمان می‌برد.
وی می‌افزاید: ما برای بافندگان جدید نقشه‌های شطرنجی و میلی‌متری طراحی کردیم تا کار دقیق‌تر از بافت‌های ذهنی گذشته از آب دربیاید.
اشتغال خانگی؛ از آموزش رایگان تا درآمدهای میلیونی
این کارآفرین الیگودرزی با اشاره به آمار اشتغال‌زایی و شیوه آموزش در کارگاه می‌گوید: از آغاز تا امروز نزدیک به ۴ هزار و ۱۸۵ نیرو را آموزش داده‌ایم. روند آموزش به این شکل است که متقاضیان ابتدا دوره‌های مقدماتی و سپس پیشرفته را پشت سر می‌گذارند، در آزمون مهارت شرکت می‌کنند و پس از قبولی، کارت مهارت دریافت می‌کنند.
وی عنوان می‌کند: ویژگی مهم کارگاه ما این است که کلاس‌های رفع اشکال رایگان و دائمی داریم؛ بافنده چه یک سال بعد و چه ۲۰ سال بعد اگر در بافت به مشکلی بربخورد، کارگاه ما بدون هیچ چشمداشتی پشتیبان اوست.
بهرامی بیان می‌کند: اکنون ۷۰۰ نفر به طور مستقیم با مجموعه ما همکاری دارند و از این راه ارتزاق می‌کنند؛ افرادی که پیش‌ازاین برایشان بیمه رد شده و تسهیلات دریافت کرده‌اند. ما افراد را در کارگاه محبوس نمی‌کنیم؛ آموزش‌ها در گروه‌های ۱۰، ۲۰ و ۳۰ نفره داده می‌شود اما اصرار ما این است که کار داخل خانه انجام شود.
وی تصریح می‌کند: یک زن خانه‌دار، همسر و فرزند دارد و باید به کارهای منزل برسد، بنابراین در اوقات فراغت و باروزی یک یا دو ساعت وقت‌گذاشتن، دار را در گوشه اتاقش برپا می‌کند و بین ۲۴ تا ۲۵ میلیون تومان در ماه و حتی هفته‌ای ۵ تا ۶ میلیون تومان درآمد خالص به دست می‌آورد. جالب اینکه قبلاً فقط بانوان مسن سراغ این کار می‌آمدند، اما امروز دختران جوان ۱۴ و ۱۵ساله هم به دلیل صرفه اقتصادی بالا و امکان کار در خانه، مشتاقانه وارد این عرصه شده‌اند.
چالش تأمین مواد اولیه و چشم‌انداز ثبت جهانی
وی ضمن اشاره به گردش مالی و موانع پیش‌روی این هنر صنعت تأکید می‌کند: بازار تقاضا بسیار عالی است و نرخ چوغا بسته به نوع بافت، ابعاد و جنس پشم، از ۵ میلیون تومان تا ۶۰ و ۷۰ میلیون تومان در بازار عرضه می‌شود. ما حتی تا ۲۰ میلیون تومان فقط دستمزد خالص بافت به هنرمندان پرداخت می‌کنیم.
این کارآفرین الیگودرزی می‌گوید: سال گذشته حدود ۱۰۰ میلیارد تومان بودجه و تسهیلات برای حوزه چغابافی و شهر ملی چوغا در نظر گرفته شد. بااین‌حال، افزایش قیمت‌ها بر اقتصاد کار اثرگذار بوده است.
وی می‌افزاید: مهم‌ترین دغدغه ما، مسئله تأمین پایدار مواد اولیه و پشم باکیفیت کارخانه‌ای و همچنین نداشتن یک مکان و جایگاه ثابت برای فعالیت‌های متمرکز است. در این سال‌ها حمایت‌هایی از سوی مسئولان شهرستان صورت‌گرفته، اما تقاضای ما این است که حمایت‌های واقعی و عملی بیشتر شود، به‌ویژه در قبال افرادی که تازه‌وارد این هنر شده‌اند تا با دلگرمی به مسیر ادامه دهند.
امید به دوری نسل نو از فرهنگ بیگانه
بهرامی با ابراز امیدواری برای جهانی‌شدن نام الیگودرز تصریح می‌کند: بزرگ‌ترین آرزوی من این است که نسل‌های پس از ما، بیش‌ازپیش به فرهنگ غنی، سنت‌های کهن و آداب اصیل بختیاری روی بیاورند و تا این اندازه به دنبال مدهای غربی و فرهنگ بیگانه نروند.
وی عنوان می‌کند: ما بسترهای لازم را آماده کرده‌ایم و انتظار داریم مسئولان با تمام توان پای‌کار بیایند تا الیگودرز هرچه زودتر به‌عنوان شهر جهانی چوغا ثبت شود؛ چراکه این ثبت بین‌المللی، رونق گردشگری، پویایی بازار و اشتغال پایدار را برای تمام استان به ارمغان خواهد آورد.
کارآفرین الیگودرز بیان می‌کند: چغابافی هنری است که در روزگار سخت اقتصادی، لقمه‌ای حلال و باعزت را به دسترنج بانوان زحمت‌کش این سرزمین گره‌زده است.
داستان «صادق بهرامی» و کارگاه او، روایتی روشن از این حقیقت است که چگونه می‌توان با پیوندزدن میان اصالت‌های دیرینه و نیازهای امروز جامعه، گره از معیشت صدها خانواده گشود. این مسیر که با یاد و نام مادری هنرمند و دغدغه‌ای عمیق برای نجات یک هنر دوهزارساله آغاز شد، امروز به بار نشسته و الیگودرز را به‌عنوان «شهر ملی چوغا» در نقشه فرهنگی کشور ماندگار کرده است.
آنچه این حرکت را متمایز می‌کند، نه‌تنها احیای نقش‌های اصیل زیگورات چغازنبیل و معنای راستی و سادگی در تاروپود پوشش بختیاری، بلکه رویکرد هوشمندانه به اشتغال خانگی است؛ روشی که به بانوان و دختران جوان اجازه می‌دهد در کنار گرمای خانه، باروزی یکی دو ساعت کار، به درآمدی پایدار و قابل‌توجه برسند.
باوجود چالش‌های اقتصادی، تأمین مواد اولیه و ضرورت حمایت‌های عملی‌تر مسئولان، بازار پررونق و چشم‌انداز روشن ثبت جهانی الیگودرز نشان می‌دهد که هنر دست‌بافت این دیار، فراتر از یک صنعت دستی، پشتوانه‌ای محکم برای عزت، استقلال اقتصادی و صیانت از هویت اصیل ایرانی است.
انتهای خبر/
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر می‌گذارید!
شما همچنین ممکن است دوست داشته باشید
